JAK SZUKAĆ - Poradnik

W takim przypadku zastanów się. Przez szacunek dla swojego przodka, szanując jego decyzję o nieujawnianiu faktów z jego życia - może warto zaniechać poszukiwań? To są rozterki osób które dowiadują się że są adoptowane lub porzucane, że pochodzą z niepełnych rodzin lub że dzieci zostały oddane innej (czasem bardzo bliskiej) rodzinie "na zawsze" lub że ktoś zmienił nazwisko... Bądź ostrożny w formułowaniu opinii czy należy szukać przodków za wszelką cenę czy też nie? A przypadki odkrycia niechlubnej przeszłości swoich przodków - szabrowników, zdrajców i kolaborantów, złodziei i kombinatorów bądź bezdusznych wyzyskiwaczy lub bankrutów... po prostu bolą. A nie jest łatwo zachować dystans w stosunku do przeszłości.

Niestety, nie jest to tylko sprawa odwagi, własnej odwagi pozwalającej stawić czoła wszelkim faktom. Należy mieć na uwadze również innych ludzi z Tobą związanych, którzy być może nie chcieliby wcale żadnych nowych informacji o swoich przodkach. Oni budują swoje życie i przyszłość którą możesz zburzyć. Odkrywając tajemnice swoich przodków ujawniasz fakty wpływające na innych potomków. Może oni tego sobie nie życzą? Przed rozpoczęciem poszukiwań porozum się wcześniej z resztą rodziny i sprawdź czy akceptują Twoje działanie. Nie "uszczęśliwiaj" na siłę. Pomyśl sam czy chciałbyś aby Twoje dzieci i wnuki oglądały Twoje świadectwa szkolne ze szkoły podstawowej? Czy chciałbyś aby ktoś poznawał historię Twoich chorób przeglądając archiwalne karty pacjenta? - to tylko przykład który ma zwrócić uwagę że może Twoi rodzice czy dziadkowie wcale nie chcieliby abyś "rozgrzebywał" przeszłość?

1. Sprawdź ilość osób noszących dane nazwisko w Polsce (wg. bazy PESEL, ok. 94% populacji, stan na 1992 rok) http://www.herby.com.pl/herby/indexslo.html
2. Zacznij od siebie. Spisz dokładnie swój życiorys, adresy gdzie mieszkałeś i w jakich latach, gdzie urodziłeś się i gdzie byłeś chrzczony - adres parafii. W Urzędzie Stanu Cywilnego uzyskaj akt urodzenia, w rodzinnej parafii uzyskaj odpis aktu chrztu. Zbierz kolejne świadectwa szkolne i dyplomy. Wybierz klika najistotniejszych fotografii ze swojego życia. Kup książkę opisującą Twoją rodzinną miejscowość. Podaj kolejne miejsca pracy. Podaj datę i miejsce ślubu, załącz akt zawarcia małżeństwa. Całość dokładnie spisz, gdy zechcesz będziesz mógł w przyszłości opublikować jako opis rodziny. To wszystko przyda się Tobie, ale przede wszystkim przyszłym pokoleniom.
3. Jeżeli masz żonę/męża - pomóż jej/jemu zebrać takie same dane.
4. Jeżeli masz dzieci/wnuki - opisz je w ten sam sposób i zbierz niezbędne dokumenty (akt urodzenia, metrykę chrztu, ...)
5. Jeżeli masz rodzeństwo - opisz je identycznie oraz skompletuj dokumenty i zdjęcia.
6. Opisz dokładnie swoich rodziców (a żona swoich) tak, jak opisywałeś siebie. Zdobądź ich akty urodzenia/zgonu, wybierz kilka fotografii, zapisz miejsca spoczynku, dołącz fotografie grobów. Jeżeli rodzice żyją wypytaj o jak najwięcej szczegółów z życia ich oraz ich przodków. Zapisz informacje o ich rodzinnych parafiach. Odnajdź je w książkach telefonicznych, odnajdź ich adresy. Tam uzyskasz informacje o ich metrykach chrztu, na których odnajdziesz daty oraz imiona ich rodziców. Sprawdź czy ich rodzice pochodzą z tej samej parafii, czy występują w księgach metrykalnych.
7. Opisz rodzeństwo swoich rodziców (ojca i matki) na tyle, na ile będziesz mógł dokładnie. Przede wszystkim uzyskaj ich aktualne adresy zamieszkania, numery telefoniczne. Skontaktuj się z nimi w celu uzyskania dodatkowych informacji o swoich rodzicach oraz o ich rodzicach (Twoich dziadkach). Poproś o fotografie i informacje o ich wykształceniu i pracy. Poproś, aby zebrali dla Ciebie informacje o swoich współmałżonkach i dzieciach oraz o swoich teściach i ich rodzinie.
8. Opisz najdokładniej jak tylko potrafisz wszystkich swoich dziadków. Zbierz fotografie, odwiedź groby i zrób ich fotografię. Uzyskaj akty zgonu/urodzin/ chrztu i odczytaj imiona ich rodziców, Twoich pradziadków. W księgach parafialnych odszukaj ich dane oraz sprawdź, czy mieli rodzeństwo. Spisz dokładnie wszystkie dane podając źródło informacji: rodzaj dokumentu, czyja relacja itp. - to bardzo ważne.
9. Zebrane materiały zaprezentuj członkom swojej rodziny - odwiedź każdego, przedyskutuj je. W ten sposób zweryfikujesz dane oraz istnieje duże prawdopodobieństwo, że ktoś przypomni sobie zapomniane fakty. Osiągnąłeś bardzo dużo: poznałeś siebie, swoją rodzinę oraz odnowiłeś kontakty. Przybył nowy wspólny, rodzinny temat: nasi przodkowie.

Dotarłeś do najważniejszego punktu w życiu amatora-genealoga. Początki, rozpoczęcie poszukiwań masz za sobą. Już dobrze znasz samego siebie, znasz też zasady uzyskiwania dokumentów, umiesz dokumentować efekty swoich poszukiwań. Już mogłeś napotkać problem olbrzymiej ilości danych lub ich zupełnego braku. Może już doświadczyłeś zniechęcenia, gdyż wiesz, że możesz uzyskać akty zgony/urodzenia tylko po prostu nie chce Ci się? To, co zrobiłeś do tej pory to był początek. Teraz przyszła pora na samookreślenie i kilka niezwykle brzemiennych w skutki decyzji. Poniżej znajdziesz kilka kwestii od których zależeć będzie to, co dalej zrobisz. Dalsze kroki to rozstrzygnięcie następujących kwestii:

1. Zastanów się, może dane które już zebrałeś są dla Ciebie wystarczające i nie musisz już dłużej szukać? Zastanów się również czy dysponujesz dostateczną ilością czasu, jaki należy przeznaczyć na badania, aby były owocne i satysfakcjonujące. Jeżeli tłumaczysz sobie, że poszukiwania prowadzisz dla swojej rodziny (dzieci) pomyśl, czy poświęcenie rodzinie tego czasu, jaki poświęciłbyś na poszukiwania nie dałoby Ci więcej radości z wspólnie spędzonego czasu, większej zażyłości, z lepszej, rodzinnej atmosfery niż wątpliwa radość z posiadania kilku "cennych" danych uzyskanych kosztem rodziny?
2. Określ zasięg poszukiwań. Musisz zdecydować się na zakres swoich badań. Masz do wyboru poszukiwanie:
   1. wzdłuż pnia -  rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, ... Z każdą generacją wstecz podwaja się liczba osób.
   2. wzdłuż gałęzi - ciocie, wujkowie, kuzynowie, ... Może być tych danych dużo.
   3. po mieczu - ojciec, dziadek, pradziadek, ... Ten rodzaj poszukiwania należy do podstawowego, niezbędnego zakresu.
   4. po kądzieli - matka, babcia, prababcia, ... Bardzo trudne badania ze względu na fakt, że kobiety przyjmują nazwisko męża i w wielu przypadkach nie jest możliwe odkrycie nazwiska panieńskiego.
   5. wszystko razem - musisz mieć świadomość, że jeżeli prowadzisz oprócz badań genealogicznych życie zawodowe, na wszystko nie wystarczy Ci czasu. W tym przypadku danych będzie bardzo dużo i zachodzi obawa, że zamiast jakości wybierzesz ilość...
3. Wybierz oprogramowanie do gromadzenia i szybkiego przeglądania danych. Skorzystaj z zamieszczonych opisów.  OPROGRAMOWANIE
4. Oceń czy to, co możesz samodzielnie uzyskać jest satysfakcjonująca czy też skorzystasz z usług płatnych poszukiwaczy. Więcej na ten temat znajdziesz poniżej na stronie w poddziale "Poszukiwania profesjonalne".

1. Opublikuj posiadane dane w portalu Ornatowski.com. Wyślij dane osób, opisy rodzin i nazwisk, opisy miejscowości z lat Twoich przodków. KONTAKTY
2. Zamieść ogłoszenie o poszukiwaniach określonych osób/nazwisk na tablicy ogłoszeniowej w portalu Ornatowski.com TABLICA OGŁOSZEŃ
3. Nawiąż kontakt z innymi osobami noszącymi poszukiwane nazwisko i przedstaw im wyniki swoich poszukiwań, poinformuj co udało się Tobie odnaleźć a czego nadal brakuje. Zapytaj, czy są w stanie pomóc Tobie w uzupełnianiu wiedzy o przodkach. Nawet gdy pochodzą z innej gałęzi, z którą na razie nic Ciebie nie łączy, może okazać się kiedyś, że jednak macie wspólnego przodka. Być może już teraz dysponują ciekawymi informacjami, np. na temat pochodzenia nazwiska. Poinformuj ich, że dane są opublikowane w Internecie (np. w serwisie Ornatowski.com), gdzie w każdej chwili mogą dane przeglądać i uzupełniać nowymi. Kontakty z osobami o danym nazwisku możesz znaleźć w książce telefonicznej, w Internecie.

Nadszedł też czas na profesjonalizm.

1. Koniecznie zapoznaj się z książką Włodzimierza Dworzaczka "Genealogia" (2 tomy). Książka zawiera omówienie podstawowych rodzajów źródeł (rejestry podatkowe, księgi metrykalne itp), wiele wskazówek metodycznych oraz bibliografię polskiej genealogii. Jest to podstawowa pozycja dla poszukiwacza.
2. Jeżeli dysponujesz komputerem zacznij tworzyć bazę danych swoich przodków. Możliwość wymiany danych w formacie GEDCOM (w postaci plików *.ged) ułatwia publikację w Internecie oraz wymianę danych z innymi poszukiwaczami.
3. Oceń czy dotarcie do innej literatury może dostarczyć Ci nowych informacji. LITERATURA. Pomoże Ci w tym przeglądnięcie indeksów nazwisk wzmiankowanych w wybranych publikacjach INDEKS NAZWISK.
4. Zacznij przeglądać zasoby archiwów państwowych i kościelnych, rejestrów katastralnych, księgi wieczyste, archiwa cechów rzemieślniczych, listy absolwentów szkół. ARCHIWA
5. Skontaktuj się z towarzystwami przyjaciół danych miejscowości, nawiąż kontakt z nauczycielami historii w danej miejscowości - często są to miłośnicy regionu i posiadają dane pozwalające potwierdzić życie Twoich przodków w danej miejscowości.
6. Przejrzyj wszystkie bez wyjątku zasoby w Internecie podane w Katalogu Stron WWW. KATALOG STRON - wiele z nich posiada przeszukiwalne bazy danych.
7. Okresowo sprawdzaj, czy nie pojawiły się nowe, ogólnodostępne źródła informacji: nowe bazy danych, nowa literatura.
8. Poznaj historię którą współtworzyli Twoi przodkowie. Znajomość historii Polski bardzo pomoże Ci w zrozumieniu swoich przodków.

Jesteś już zaawansowanym genealogiem-amatorem. Czekam na Twoje dobre rady, wskazówki i doświadczenia, którymi zechcesz podzielić się z innymi użytkownikami portalu Ornatowski.com. Doradź innym. Napisz! KONTAKTY

Czasami pomimo największych chęci i mimo dużego zaangażowania napotykasz barierę "pustki", patrząc wstecz nie dostrzegasz żadnej możliwości odnalezienia interesujących Cię informacji. To oczywiste - nie wszystko jest dostępne w Internecie. W Internecie można znaleźć dane wyłącznie w przypadku dużego szczęścia, gdy ktoś te dane już odnalazł i opublikował. Możesz wtedy powiedzieć o sobie, że jesteś szczęściarzem i zaoszczędziłeś wiele lat pracy. Jednak gdy nie masz szczęścia a dane zebrane wśród najbliższej rodziny uważasz za niesatysfakcjonujące musisz odpowiedzieć sobie na pytania:

1. Czy szukam przodków dla czystej przyjemności, aby moje dzieci wiedziały skąd pochodzą?

Jeżeli odpowiesz "tak" na to pytanie, poprzestań na tym, co już wiesz, co możesz zebrać własnymi siłami. Powoli przy różnych okazjach zamiast sięgać daleko wstecz rozglądaj się dookoła i zbieraj informacje o reszcie rodziny, o bocznych odnogach. Spisuj różne historie opowiadane przez starszych, dokumentuj bieżące zdarzenia w rodzinie. Jakże często nie posiadamy nawet własnych świadectw szkolnych... Spisz szczegółowe życiorysy członków swojej rodziny. A jeżeli chodzi o odległą przeszłość - uzbrój się w cierpliwość i czekaj. Może za kilka lat ktoś opublikuje swoje dane i odnajdziesz wszystko, czego szukasz? Systematycznie przeglądaj bazę osób portalu Ornatowski.com. Samodzielna praca daje najwięcej radości i satysfakcji. Jeszcze raz przejrzyj informacje w poddziale "Jak rozpocząć poszukiwania?" - może pominąłeś którąś możliwość? Pamiętaj! Na Kresach Wschodnich zginęło podczas II Wojny Światowej w zależności od regionu od 30 do 80 procent Polaków, zaginęły lub zostały zniszczone dokumenty. Dlatego czasem po prostu nie jest możliwe zgłębienie własnej przeszłości i należy pogodzić się z tym.

2. Czy poszukiwania mają dla mnie tak dużą wartość, że jestem skłonny zapłacić za informacje?

Nawet w tym przypadku nie czuj się zwolniony z własnego wkładu pracy. To, co wiesz lub możesz łatwo uzyskać może okazać się bardzo kosztowne w uzyskaniu dla profesjonalnych poszukiwaczy, może być również przyczyną niepotrzebnego przedłużania poszukiwań. Tak więc nawet mając w zamyśle zlecenie płatnych poszukiwań zbierz wszystkie dostępne informacje, spisz je. Przygotowując wstępne opracowanie swego drzewa nie tylko że możesz obniżyć koszty (niektóre biura udzielają 20% rabatu za wstępnie opracowane dane) ale przede wszystkim oszczędzisz dużo czasu, np. rok! Jeżeli jesteś zainteresowany formą płatnych poszukiwań zapoznaj się z kolejnym poddziałem.

Wykaz osób i firm świadczących usługi płatnych poszukiwań wraz z danymi kontaktowymi oraz informacje o zakresach prac jak i o cenach znajdziesz w dziale POSZUKIWACZE.

Biuro Informacji i Poszukiwań PCK. Do głównych zadań Biura Informacji i Poszukiwań PCK należy prowadzenie poszukiwań i ustalanie losów ofiar wojen, konfliktów zbrojnych i klęsk żywiołowych, a w tym: - wystawianie zaświadczeń o losach poszukiwanych, - podejmowanie starań o uzyskanie dokumentów potwierdzających losy wojenne, - poszukiwanie mogił wojennych w kraju i za granicą, - przekazywanie tzw. messages (wiadomości rodzinnych) do krajów objętych konfliktami zbrojnymi lub klęskami żywiołowymi, - udział w ekshumacjach ofiar wojny, - tzw. poszukiwania humanitarne (prowadzone na wniosek najbliższej rodziny ze względów humanitarnych, gdy kontakt z krewnym za granicą nagle się urwał, pomimo że rodzina posiada jego ostatni adres zamieszkania) - poszukiwania rodzin uchodźców/migrantów zaginionych na terytorium Polski. Poszukiwania są bezpłatne. Więcej na stronie http://www.pck.org.pl/poszukiwania/.

1. Przeglądnij nazwiska w indeksach nazwisk szlacheckich INDEKS NAZWISK. W dziale NAZWISKA znajdziesz wyszukiwarkę portalu Ornatowski.com - sprawdź, czy poszukiwane nazwisko występuje w serwisie.
2. Sprawdź w dostępnych herbarzach czy występuje tam poszukiwane nazwisko. Wykaz herbarzy znajdziesz w poddziale LITERATURA. Nie zaczynaj od zakupu herbarzy - jest to duży wydatek, gdyż czasem są to pozycje kilkunastotomowe. Udaj się do dużej czytelni i tam przeglądnij herbarze. Sprawdź też wszystkie miejsca poświęcone heraldyce opisane w Katalogu Stron WWW KATALOG STRON.
3. Jeżeli znalazłeś poszukiwane nazwisko w którymś z herbarzy, połowę sukcesu masz za sobą, a zwłaszcza uzyskałeś dużą motywację do dalszych poszukiwań. A następny krok to poszukiwania genealogiczne w celu udokumentowania, że poszukiwane nazwisko i osoba wywodzi się z nazwiska herbowego. Jest to warunek konieczny uzyskania prawa posługiwania się tytułem szlacheckim. Więcej o wywodzeniu szlachectwa znajdziesz w dziale  WYWODZENIE SZLACHECTWA. Dalsze kroki skieruj do działu GENEALOGIA.
4. Jeżeli nie znalazłeś poszukiwanego nazwiska w żadnym herbarzu i nie znasz jego pochodzenia praktycznie zakończyłeś poszukiwania heraldyczne. Jako amator nie możesz zrobić nic więcej. Oczywiście, istnieje procentowe prawdopodobieństwo, że jeżeli szukasz starego nazwiska, może być ono szlacheckie choć nikt nie zadbał o wywiedzenie jego szlachectwa. Ale w takim przypadku nawet dla specjalistów historyków zadanie jest niezwykle trudne, a dla Ciebie - z powodu braku dostępu do danych źródłowych - jest to zadanie niewykonalne. Jeżeli jednak jesteś zdeterminowany, zapoznaj się z ofertą profesjonalnych poszukiwaczy opisanych w poddziale "Poszukiwania profesjonalne".

Poszukiwania heraldyczne profesjonalne

Prawdę mówiąc to poszukiwacze profesjonalni jako heraldycy nie mają dużo pracy, gdyż większość informacji jest gotowa i dostępna. Prawie wszyscy uprawnieni do tytułów szlacheckich swe prawa wywiedli, a prawa te zostały dość dobrze zebrane i opisane w licznych herbarzach. Podstawą jest pracownia wyposażona w odpowiednią ilość herbarzy i wykazów rodzin szlacheckich. Niestety, w wielu przypadkach wichry historii sprawiły, że osoby o pochodzeniu szlacheckim nie zdążyły bądź nie mogły wywieść swoich praw, np. z powodu przebywania na zesłaniu lub z powodu celowego działania zaborców (liczne ograniczenia). Tak więc zazwyczaj  "poszukiwania" heraldyczne sprowadzają się do przewertowania kilkunastu herbarzy i znalezienia (lub nie) danego nazwiska. W przypadku znalezienia danego nazwiska rozpoczynają się mało związane z heraldyka poszukiwania genealogiczne mające na celu znalezienie powiązań z rodziną z herbarza, i to one przesądzają o czasie badań i o ich kosztach. Do prowadzenia profesjonalnych badań polecam Biuro Heraldyki i Genealogii "Sarmata" opisane wyżej.

Internet jest ogromnym medium niosącym wielkie możliwości. Jednak z powodu gwałtownego rozwoju jest chaotyczny, nieuporządkowany. Osobnym problemem jest skatalogowanie danych dostępnych w Internecie tak, aby zainteresowani łatwo odnaleźli szukaną informację. Niestety,  musimy włożyć wiele wysiłku w poszukiwania w Internecie aby stały się owocne a gwałtowny rozwój zmusza do częstego odwiedzania tych samych miejsc w celu sprawdzenia zmian w zakresie danych.

Podstawowym problemem Internetu przy pozornej łatwości uzyskiwania informacji jest jej jakość i wiarygodność. Niestety, zwykle nie znamy źródła zamieszczanych informacji bądź nie mamy dostępu do źródeł w celu weryfikacji danych. Czasami można spotkać się z wręcz "radosną twórczością" autorów beztrosko przypisujących powinowactwo na podstawie samych przypuszczeń lub tylko zbliżonej zbieżności danych.

Wiele ciekawych i wartościowych miejsc w Internecie znajdziesz w Katalogu Stron WWW KATALOG STRON

Prinke Rafał T. Poradnik genealoga amatora,  Wydawnictwo Polonia, Warszawa 1992
Szymański Józef Nauki pomocnicze historii, PWN, Warszawa 1986

Czasem genealogia to wyraz głębokiej tęsknoty, melancholie odrywająca nas z tego świata w przeszłość...

Prześlij inne ciekawe materiały KONTAKTY